Dnia 1 grudnia 2010 roku w Audytorium Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku odbyło się pierwsze w roku akademickim 2010/2011 spotkanie w ramach cyklu Podlasie w badaniach naukowych. Tym razem zaproszenie organizatorów przyjął prof. dr hab. Czesław Dziekanowski z Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku, kierownik Zakładu Psychoanalizy i Myśli Humanistycznej. Sylwetka gościa, przedstawiona przez mgr Wiesławę Wojtkowską, wicedyrektora Biblioteki Uniwersyteckiej, została uzupełniona krótką prezentacją multimedialną.

Dziekanowski

Profesor Czesław Dziekanowski jest cenionym nauczycielem akademickim; prowadzi wykłady i ćwiczenia z psychoanalizy sztuki oraz seminaria magisterskie. Swoje zainteresowania skupia na fenomenie twórcy (pisarza) i procesu twórczego. W ramach zajęć prowadzi także warsztaty twórczego pisania (creative writing), które posiadają walory autoanalityczne i autoterapeutyczne. Jest twórcą oryginalnego nurtu powieściowej autointerpretacji, badaczem procesu twórczego (szczególnie w literaturze), psychoanalitykiem, psychoterapeutą.

Wykład Uwalnianie kreatywności poprzez marzenia senne został poświęcony nieświadomości w ujęciu filozoficznym i psychoanalitycznym, zaś szczególną uwagę zwrócono na marzenia senne. Są one główną manifestacją nieświadomości, ważnym komunikatem z nieświadomości, który można wykorzystać w procesie twórczym. W przybliżeniu tematyki pomogły słuchaczom fragmenty powieści Czesława Dziekanowskiego Taniec z nieświadomością. Wykład uzupełniły cenne przemyślenia dra Tomasza Olchanowskiego, dawnego studenta, a obecnie współpracownika profesora w Zakładzie Psychoanalizy i Myśli Humanistycznej.

Spotkanie zakończyło się odpowiedziami na pytania zadane przez licznie zgromadzoną publiczność, którą stanowili studenci i absolwenci pedagogiki, uczniowie klas o profilu humanistycznym, bibliotekarze, a także inne zainteresowane osoby. Prelekcji towarzyszyła wystawa książek autora dostępnych w Bibliotece Uniwersyteckiej.

 

Galeria

Dnia 10 maja 2010 roku w Sali Audytoryjnej Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku odbyło się kolejne spotkanie w ramach cyklu Podlasie w badaniach naukowych. Tym razem prelekcję zatytułowaną Podlasie – związek literatury z miejscem wygłosiła dr Danuta Zawadzka z Instytutu Filologii Polskiej UwB. Sylwetkę gościa przedstawiła licznie przybyłym Halina Brzezińska-Stec – dyrektor biblioteki.

zawadzka

Na wstępie prelegentka przybliżyła zgromadzonej publiczności temat spotkania i wyjaśniła pojęcie Nowego Realizmu. Następnie scharakteryzowała związek Podlasia z twórczością literacką, przejawiający się w opisywaniu miejsc i używaniu zwrotów topograficznych. Zebrani dowiedzieli się, że Podlasie, a w szczególności Białystok, pojawiło się w literaturze m.in. u Adama Mickiewicza w Księgach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego. Dr Danuta Zawadzka jako przykład literackiego opracowania związków literatury z regionem wskazała też utwory F. Karpińskiego, F. Raszkin-Nowak (Moja gwiazda), S. Janowicza (Wiocha – bogini zawstydzenia, Wielkie miasto Białystok, Białoruś, Białoruś), I. Karpowicza (Niehalo).

Wzbogacone prezentacją wystąpienie spotkało się z zainteresowaniem zarówno ze strony uczniów szkół średnich, studentów, jak i bibliotekarzy.

 

Galeria

Dnia 22 kwietnia 2010 roku w Sali Audytoryjnej odbyło się kolejne spotkanie w ramach cyklu Podlasie w badaniach naukowych. Sylwetkę gościa, dra hab. Roberta W. Ciborowskiego, prof. UwB, przedstawiła zebranym Halina Brzezińska-Stec – dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej.

Ciborowski

Prelegent poświęcił swoje wystąpienie procesom innowacyjnym w naszym regionie. Zwrócił uwagę na potencjał gospodarczy Podlasia, działalność badawczo-rozwojową naszego regionu, jak również na transfer technologii pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczymi czy firmami. Podkreślił, że Podlasie jest regionem typowo rolniczym, w którym dominuje przemysł przetwórczy i ciągle rośnie zatrudnienie w przemyśle oraz usługach. Rośnie również liczba osób z wyższym wykształceniem. Studenci osiągają znaczące sukcesy, wygrywają najciekawsze konkursy, dostają najlepsze staże. Położenie województwa podlaskiego blisko granicy wykorzystujemy w sposób znaczący. Mimo ogromnego potencjału gospodarczego naszego regionu występuje tu bardzo niski poziom innowacyjności i transferu technologii.

Prelegent podkreślił, że zasadniczym mankamentem rozwoju innowacyjności w naszym regionie jest niski poziom wydatków przeznaczonych na badania i rozwój, jak również brak jednostek badawczo-rozwojowych. Większe znaczenie nabierają badania podstawowe. Poziom wiedzy zmienia się bardzo szybko i elastycznie. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jakie dziedziny i zawody będą nam w przyszłości potrzebne. Mimo dobrego wyposażenia firm czy instytucji w nowoczesne technologie, niewielki jest zakres wykorzystania zaawansowanych technologii, mała jest liczba patentów i rejestrowanych praw autorskich, jak również niski poziom nakładów innowacyjnych.

Współpraca między przedsiębiorstwami a ośrodkami badawczymi w kraju i zagranicą również pozostawia wiele do życzenia, jak również zakres wykorzystania technologii ICT. Transfer technologii jest jednak kluczowym procesem każdej innowacji. Mimo wszystko współpraca na Podlasiu kształtuje się całkiem nieźle i wciąż jesteśmy postrzegani jako region świetnie radzący sobie w działaniach wdrożeniowych.

Wystąpienie prof. Roberta W. Ciborowskiego zostało wzbogacone prezentacją multimedialną i zgromadziło liczne grono pracowników naukowych Wydziału Ekonomii i Zarządzania, studentów, uczniów szkół średnich oraz bibliotekarzy.

 

Galeria

Dnia 16 marca 2010 roku w Sali Audytoryjnej odbyło się kolejne spotkanie w ramach Podlasia w badaniach naukowych. Sylwetkę gościa, dr. hab. Mirosława Sobeckiego, przedstawiła zebranym Wiesława Wojtkowska – wicedyrektor biblioteki.

Sobecki

Prelegent postanowił poświęcić swoje wystąpienie Polakom na Grodzieńszczyźnie. Uznał bowiem, że cykl Podlasie w badaniach naukowych to doskonała okazja, by podkreślić bliskość naszego województwa z terenami leżącymi tuż przy granicy Rzeczypospolitej. Zamieszkujący je Polacy stanowią największe skupisko Polonii w rejonach przygranicznych. Poza tym dr Sobecki przyznał, że Grodzieńszczyzna stanowi dla niego obszar eksploracji naukowej – prowadzi tam zajęcia dla Polaków z Białorusi studiujących na Uniwersytecie w Białymstoku.

Prelegent rozpoczął wykład od zaprezentowania zdjęć przedstawiających bliskie sercu Polaków zabytki Grodna. Następnie przeszedł do omówienia wyników przeprowadzonych przez siebie badań. Dotyczyły one tożsamości kulturowej Polaków na Grodzieńszczyźnie. Zostali nimi objęci mieszkający na Białorusi studenci pedagogiki UwB oraz reprezentanci polskiej społeczności Grodzieńszczyzny. Pierwsza kwestia, którą poruszył dr Sobecki, dotyczyła identyfikacji badanych z polskością. Kolejne zagadnienia były związane z kompetencjami kulturowymi oraz poziomem polskiej tożsamości kulturowej. Prelegent szczególnie wiele uwagi poświęcił roli i sytuacji języka polskiego na Białorusi. Poza tym omówił czynniki sprzyjające odczuwaniu przynależności do polskiej tożsamości. Na zakończenie przedstawił perspektywy polskości na Białorusi.

Wzbogacone prezentacją multimedialną wystąpienie zgromadziło liczne grono pracowników naukowych Wydziału Pedagogiki i Psychologii, studentów, uczniów szkół średnich oraz bibliotekarzy. Nie zabrakło pytań dotyczących. międzykulturowości i współkulturowości. Chętni mogli również obejrzeć wystawę publikacji autorstwa zaproszonego gościa.

 

Galeria

Dnia 25 lutego 2010 roku odbył się kolejny wykład w ramach cyklu Podlasie w badaniach naukowych. Zaproszenie organizatorów przyjął mgr Tomasz Wiśniewski zajmujący się propagowaniem wiedzy o historii Polski i regionu. Jest z wykształcenia historykiem, założycielem stowarzyszenia Szukamy Polski, autorem książek, dziennikarzem i kolekcjonerem. W swojej działalności dąży do zachowania śladów wielokulturowości naszego kraju.

Winiewski

Prelegent swoje wystąpienie zatytułowane Znaki. Opowieść o zapomnianym dziedzictwie przygotował w oparciu o gromadzone pocztówki. Spośród kilkudziesięciu tysięcy archiwalnych zdjęć wybrał te, które przedstawiają historię północno-wschodniego regionu Polski i zamieszkujących go ludzi. Można było na nich zobaczyć różne miasteczka Podlasia: Knyszyn, Narew, Łuck, Jeziorosy czy Zabłudów. Każde ze zdjęć zawierało w sobie jakieś znaki mówiące o ginących zwyczajach, architekturze lub miejscach. Odczytanie tych znaków, obecnych w układzie miasteczek, ubraniach ludzi czy symbolach, pozwala na utrwalenie przeszłości. Dlatego tak ważne jest pielęgnowanie jej przejawów. Niestety nie wszyscy to rozumieją. Tomasz Wiśniewski, mówiąc o tym, podał jako przykład usunięcie Gwiazdy Dawida z budynku przy ulicy Warszawskiej w Białymstoku.

Spotkanie zgromadziło liczną publiczność. Znaleźli się wśród niej uczniowie szkół średnich, studenci, bibliotekarze oraz mieszkańcy Białegostoku. Ich udział w wykładzie nie ograniczył się tylko do biernego słuchania. Chętnie odpowiadali na kierowane do nich pytania. Tym samym prelekcja przeistoczyła się w prawdziwe forum wymiany myśli i poglądów.

 

Galeria

 

Dnia 21 stycznia 2010 roku odbyło się kolejne spotkanie z cyklu Podlasie w badaniach naukowych. Tym razem zaproszenie organizatorów przyjął dr Maciej Karczewski z Wydziału Historyczno-Socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku. Do jego zainteresowań badawczych należy m.in. archeologia zachodniobałtyjskiego kręgu kulturowego ze szczególnym uwzględnieniem archeologii środowiska. Temu właśnie zagadnieniu poświęcił swoje wystąpienie zatytułowane Sacrum et Natura. Rola środowiska przyrodniczego w wierzeniach zachodnich Bałtów.

Karczewski

Prelegent rozpoczął wykład od wyjaśnienia, czym zajmuje się archeologii środowiska. W dalszej części wystąpienia omówił rezultaty prac przeprowadzonych w ramach projektu Sacrum et natura. Wyniki badań cmentarzyska kultury bogaczewskiej w Paprotkach Kolonii w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Projekt był realizowany w latach 2005-2008 przez przedstawicieli nauk antropologicznych, przyrodniczych i nauk o ziemi, w tym przez pracowników UwB. Miał na celu wykazanie wielostronnych związków obrządku pogrzebowego kultury bogaczewskiej, występującej w okresie wpływów rzymskich na Pojezierzu Mazurskim, z warunkami środowiska naturalnego. W jego ramach poszukiwano odpowiedzi m.in. na następujące pytania: jakie cechy krajobrazu decydowały o założeniu cmentarzyska przez lud Galindai w danych miejscach, jak wyglądała szata roślinna w pobliżu miejsc pochówku, co kierowało Galindai przy wyborze drewna na stos pogrzebowy, a także jaką rolę odgrywały konie w rytuałach pogrzebowych. Dr Maciej Karczewski postarał się wyjaśnić te zagadnienia licznie zgromadzonej publiczności.

Wzbogacone prezentacją wystąpienie spotkało się z zainteresowaniem zarówno ze strony uczniów szkół średnich czy studentów, jak i bibliotekarzy. Nie zabrakło również pytań odnośnie przebiegu granicy terytorialnej między Bałtami Wschodnimi a Zachodnimi oraz współpracy archeologów z językowcami.

 

Galeria

Wiesław Kazanecki utożsamiany jest przede wszystkim z działalnością literacką, tymczasem na uwagę zasługuje również jego praca dziennikarska oraz niezwykłe zaangażowanie w życie kulturalne miasta. W latach 1969-1974 był pracownikiem „Kontrastów”. Od 1971 prowadził rubrykę Post scriptum, gdzie odpowiadał na listy czytelników nadsyłających swoje wiersze, zaś w 1971 otrzymał w prowadzonej wówczas przez Krystynę Marszałek-Młyńczyk redakcji pisma etat kierownika działu literackiego. Współpracę z „Kontrastami” Kazanecki zakończył w 1974 roku, gdy wraz ze zmianą redaktora naczelnego (Klemens Krzyżagórski) z miesięcznika o profilu regionalnym przekształciły się w periodyk tworzony przez najwybitniejszych polskich reportażystów. Już jako pracownik „Kontrastów” Kazanecki był zaangażowany w problemy lokalnych uczelni wyższych i środowiska studenckiego – z inicjatywy redakcji odbyło się m.in. pierwsze w Białymstoku kolegium rektorskie.

Sawicka

W 1978 roku Wiesław Kazanecki został redaktorem naczelnym „Białostockiego Informatora Kulturalnego”, gdzie kontynuował ideę popularyzacji, wartościowania i inicjowania życia kulturalnego miasta i regionu. Miał jednak świadomość, że aby działalność artystyczna w regionie mogła się rozwijać, muszą być spełnione pewne warunki: administracyjne, finansowe, lokalowe itd. Przez cały okres redagowania „Białostockiego Informatora Kulturalnego”, wykorzystując jego łamy do organizowania i propagowania swoich inicjatyw, Kazanecki podejmował próby konsolidacji artystycznego i intelektualnego środowiska Białegostoku. W ramach tych działań mieści się m. in. walka o utworzenie w Białymstoku Oddziału Związku Literatów Polskich. Na przełomie 1980/1981 roku Wiesław Kazanecki podejmuje również dwie inne, niezwykle ciekawe, powiązane ze sobą inicjatywy: powołanie czasopisma kulturalnego i stowarzyszenia białostockich intelektualistów. Niestety, wraz z ogłoszeniem stanu wojennego „BIK” został zawieszony, a wraz nim w sferze projektów pozostały obie inicjatywy Kazaneckiego. Kontynuacja działalności pisma, które od lipca 1981 roku nosiło tytuł „Zdarzenia”, przypada na lata 1983-1994.

 

Dnia 18 lutego 2011 roku odbył się kolejny wykład w ramach cyklu Podlasie w badaniach naukowych. Zaproszenie organizatorów przyjął dr hab. Adam Dobroński, prof. UwB, z Wydziału Historyczno-Socjologicznego.

Dobroski

Prof. Adam Dobroński jest kierownikiem Zakładu Historii Wojskowej i Stosunków Militarnych Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku, autorem wielu publikacji naukowych i wielkim miłośnikiem naszego miasta. W wykładzie, wygłoszonym w przeddzień rocznicy wyzwolenia Białegostoku przypadającej na 19 lutego, zostały doskonale odzwierciedlone wszystkie pasje prelegenta. Szczególna uwaga została poświęcona pułkom białostockim okresu dwudziestolecia międzywojennego. W tym okresie w garnizonie białostockim stacjonowały: 42 pułk piechoty im. Jana Henryka Dąbrowskiego (koszary im. Romualda Traugutta na Wygodzie), 10 Pułk Ułanów Litewskich (koszary im. Marszałka Józefa Piłsudskiego przy ul. Kawaleryjskiej) i 14 dywizjon artylerii konnej (koszary przy ul. gen. J. Bema). Wszystkie te jednostki miały bogatą historię, brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Ponadto w centrum miasta (ulice: Wołodyjowskiego, Szpitalna, Plutonowa, Wojskowa) również znajdowały się rozległe koszary, w których mieściło się m.in. dowództwo Brygady Kawalerii "Białystok", a następnie Podlaskiej Brygady Kawalerii. Sympatię białostoczan zdobył dowódca PBK gen. bryg. Ludwik Kmicic-Skrzyński. Trudno sobie było wyobrazić miasto bez wojska, które zapewniało poczucie bezpieczeństwa, wzmacniało polskość (ważne zwłaszcza w pierwszych latach po wyzwoleniu), bardzo aktywnie uczestniczyło w życiu publicznym (uroczystości), także kulturalnym (przykładem orkiestry), gospodarczym i społecznym (pomoc bezrobotnym). Z wojskiem współpracowało kilkanaście znaczących instytucji i stowarzyszeń, w tym skupiających młodych mieszkańców.

Ciekawa jest symbolika białostockich pułków, na uwagę zasługują biografie przedstawicieli kadry oficerskiej i podoficerskiej. Prelegent podkreślił konieczność stworzenia pełnej monografii białostockiego garnizonu, zebrania pamiątek i wspomnień, wspomagając w tym dziele m.in. koła żołnierzy i rodzin wojskowych oraz miejscowe Muzeum Wojska. W Instytucie Historii UwB (Zakład Historii Wojskowości) powstały prace magisterskie poświęcone pułkom stacjonującym do września 1939 r. na terenach obecnego woj. podlaskiego.

Spotkanie cieszyło się sporym zainteresowaniem. Audytorium wypełnili pracownicy naukowi, bibliotekarze i studenci, a także uczniowie klas o profilu historycznym oraz zainteresowani mieszkańcy Białegostoku. Doskonałe uzupełnienie wykładu stanowiły wspomnienia przedstawicieli organizacji kombatanckich i ich rodzin związane z historią przedwojennych pułków i miasta.

 

Galeria